شمس تبریزی و مولانا
ضمن اینکه روایات مبتنی بر قرار داشتن مزار شمس در قونیه و دیگر شهرهای مدعی کشورمان با دلایل متقن قابل رد هستند،دلایل و شواهد مکتوب و شفاهی بسیاری وجود دارد که ثابت میکنند مزار عارف نامی ایران زمین حضرت شمس تبریزی در خوی قرار دارد: بوده است بیشتر بزرگان تصوف در ایران به شعر توجه خاصی داشتند . Cavab: Bu məqamlar türk dilində yazılan şeirlərlə də anladılmışdır. İstərsiniz öncə bunu anladalım, sonra Şəmsdəki eşq halları üzərinə danışaq. Çünkü irfan elmindəki bəzi açar qavramlar var ki, onları anlamadan irfan elminə girmək olmaz. Füzuli də “Ləşkəri sultani irfanız məlamət bəkləriz”— söyləyərək irfanın nəzərdə tutduğu dünyanı özümsədiyi görülür. Yeddi eşq məqamını Füzulinin şeirlərindən alınan örnəklərlə anladıb Şəmsə dönəlim. Çünkü Füzuli də Şəmsi doğru anlayanlardandır. Yeddi eşq məqamının aşamaları: Cavab: Daha öncə də olmuşdur əlbəttə eşq axtarışı. İnsanlıq yer üzndə var olandan eşq və eşq axtarışı mövcud olmuşdur. Nizami Gəncəli bunu belə anladar: “Eşqdir mehrabı uca göylərin Eşqsiz ey dünya nədir dəyərin?” Eşq əzəldən var olmuşdur. Eşqi özümsəmə, mənimsəmə sürəci söz qonusudur. Əttardan daha öncə də eşqin məqamları üzərinə söhbət edilmişdir. İbni-Sina kimi böyük mütəfəkkirlər də bu haqda fikir bildirmişlər. İbni-sina eşq məqamını onbir mərhələdən ibarət bilir. Ancaq eşq məqamının yeddi qatdan ibarət olması daha öncələr də millətlərin sezgisəl dünya görüşlərində olmuşdur. “Yeddi” rəqəmi bir çox millətlər də müqəddəs sayılmışdır. Çünkü bu “yeddi” rəqəmi həm ağlın, həm də bəsirətin anlama sürəcinə yardımçı olmuşdur. Məslən “həftənin yeddi günü”, “göyün yeddi qatı”, “yeddi arxadan dönən”, “Koroğlunun 7777 dəlisi”, “Fatihə surəsinin 7 ayədən ibarət olması”. Bunun örnəklərini artırmaqda mümkündür. Bəzi rəqəmlərin düşünmədə önəmli rolu var. Məsələn “bir” rəqəmi qaynaqdır. Məsdərdir. Sonrakı rəqəmlər “bir”dən qaynaqlanar. Ona görə də “bir” Tanrının özəlliyidir. Şəmsdən sonra “hürufi” və “rüqumi” təriqətləri yarandı. Bunların hamısı əslində Şəmsin təlimlərinin təsiri altındaydılar, ancaq Şəmsdən damlalar anlamışdılar. “Yeddi” rəqəmindəki eşq dialektikasına önəm verildi. Əttarın da doğruca anlaşılmasında Şəmsin böyük rolu olmuşdur.
Sual: Şəms məktəbində “eşq irfanı”, “eşq təsəvvüfü” kimi anlayışlara rast gələrik. Bu anlayışların içini dolduran mənəvi dəyərlər nədir? Cavab: Şəms irfanı tərki-dünyalığı sevməz. Şəms irfanı həyat duyğularından təcrid edilmiş deyildir. Şəms təlimində duyğuları söndürmə kimi bir istək yox. Duyğuları kontrol etməklə, söndürüb tam imtina etmək başqa-başqa mövzulardır. Nəfsin öz istəyi var. Bunlar təmin edilməlidir. Təmin edilməzsə, insanı vəhşiləşdirər. Yəni elə bir mərhələ gələr ki, söndürülmüş bu duyğular kompleksə dönüşərək insanı öz mehvərindən çıxara bilər. İnsan öz içində yaxşı duyğuları yanlış tanımlamalarla söndürməyə çalışsa onun yerini kötü duyğular doldurmağa başlar.Şəms irfanında eşq, insanı hər an xoşbəxt edən, mutlu edən bir iç enerjidir. Əgər sən mutsuzlaşırsansa, o zaman içində Şəmsin nəzərdə tutduğu o eşq yox olmuşdur. Əlbəttə Şəms bunları da izah etmişdir. Yəni “varlığın insanın içindən çəkilişi”, “varlığın insanın içinə dolması” kimi görüşlər də Şəms fəlsəfəsində şərh edilmişdir. Şəms irfanında “hal” (ruh durumu) və “qal” (söhbət) elmi burdan qaynaqlanır. Bəzən varlıq öz-özünə insanın içindən çəkilər. İnsan boşluğa və heçliyə döşdüyünü hiss edər. Bunun adına “sarsılış” deyirik. Sarsılış boşluğa düşdüyümüzü ifşa edər. “sarsılış” duyğusu pis duyğu deyildir. Yoxluq içində çabalamaq və yenidən varlığa axış sağlamaq arzusu insanın içini genişlədir. “varlıq” və “yoxluq”un insanın içində toqquşmasıdır bu Şəms fəlsəfəsində. Bütün bu “varlıq”— “yoxluq” toqquşmasında insan təzadların savaş meydanına çevrilir. Dialektik təkamül də elə bundan ibarətdir. Təzadların anlaşması eşqin gəlişi ilə bərqərar olur. Eşq gəlmədikcə varlıq-yoxluq savaşı ruhda davam edir. Şəmsə görə eşq gəldiyində varlıq-yoxluq vəhdəti yaranır. “Varlıq”— “yoxluq” vəhdəti üzərində eşqin gücü ilə yüksələn insan tam və kamil insandır. Bu insan hər zaman mutludur, çevrəsinə və tarixə yalnız mutluluq dağıdar. Bunun örnəyini ruhunun memarının Şəms olduğu Mövlana timsalında görürük. Mövlana Şəmslə görüşmədiyi ana qədər mutlu deyildir, əbədi mutluluq üçün axtarışdadır. Sonra Şəms gəlir və onun axtarışına cavab olur. Bizlər də bu gün həyatda mutlu olmağımızı bəlli miqdarda Şəmsə borcluyuq. Yəni Şəmsi tanıdığımız qədər Ona borcluyuq. Şəms təliminin əsasında duran budur ki, “eşq öyrənilməz, gələr.”** 
ادامه مطلب
احمد افلاكي در مناقب العارفين آورده است: «حضرت مولانا پيوسته در شبهاي دراز، دايم الله الله ميفرمود و سر مبارك خود را بر ديوار مدرسه نهاده به آواز بلند چنداني الله الله ميگفت كه ميان زمين و آسمان از صداي غلغله الله پر ميشد.» سوداي مولانا، سوداي خوش قرب به حضرت حق بود؛ وجودي لبريز از عشق و آتش كه نه تاب هجران از دوست را داشت، و نه ميتوانست عافيت نشين سايهسار غفلت باشد
ادامه مطلب
نام سماع همراه است با شناخت و معرفت و عرفان و پیدایش تصوف در ایران. علت اصلی و اساسی ظهور و رواج تصوف در ایران آزادگی و آزاد اندیشی ایرانیان
متصوفه ایران‘ سماع‘ شعر خوانی و موسیقی را مجاز دانسته و آنرا وسیله تهذیب نفس و تصفیه باطن شمرده اند .
ادامه مطلب
ادامه مطلب
| Design By : Night Skin |
LinkDump
